Al sinds de opkomst van internetverbindingen is de firewall het belangrijkste instrument om een intern netwerk op een veilige manier te koppelen aan het internet.
De functionaliteit van een firewall is in de loop der jaren echter sterk veranderd: in het begin was een firewall een port-blocker. Hiermee werd bijvoorbeeld voorkomen dat een webserver ook met het FTP -protocol benaderd kon worden. De laatste jaren zijn firewalls sterk gegroeid in de richting van Intrusion Prevention. Er wordt nu veel meer naar content en intentie gekeken.
De meeste firewalls worden vaak gecombineerd met VPN-technologie, zodat netwerken veilig met elkaar verbonden kunnen worden. Daarnaast moet worden gedacht aan Network Address Translation (NAT), authenticatie, url filtering en zelfs antivirus en antispam.
De nieuwste ontwikkeling op firewall gebied is het centraal stellen van de gebruikers en hun applicaties, en op basis hiervan selectief toegang te verlenen.
Gezien de afhankelijkheid van internet wordt tegenwoordig vaak gekozen voor hoge beschikbaarheid, door firewalls dubbel uit te voeren, al of niet met dubbel uitgevoerde internetverbindingen.